Blogulblog's Blog

Prepoziții, postpoziții – generalități

Prepoziții, postpoziții – generalități

.

Prepozitie

.

Vezi și paginile pendinte de Particule – partikkelit suomen kielessä cu care se coroborează.

 

.

Prepozițiile și postpozițiile sunt o parte integrală a gramaticii limbii finlandeze. Este limpede pentru oricine că fără aceste elemente nu putem construi enunțuri, propoziții. Mai nou, finlandeza renunță la unele cazuri precum comitativul și abesivul care sunt, încetul cu încetul, înlocuite de prepoziții și de postpoziții păstrând, însă, aceeași semnificație. Este foarte important să reținem pentru fiecare situație ce prepoziție sau postpoziție cere; aici consider că genitivul este foarte pretențios. Exemplele de folosire a fiecărui caz includ și prepozițiile sau postpozițiile aferente. În plus, este extrem de important de reținut că ceea ce în română este prepoziție sau postpoziție este în finlandeză, cel mai adesea, desinență de caz, de exemplu: în casă (inesiv) → talossa. Cu un singur nume, prepozițiile și postpozițiile se numesc adpoziții.

.

Abundența acestor particule ne obligă să discutăm, în paginile de mai jos, doar o parte dintre ele și anume pe cele mai frecvent utilizate.

 

.

Adpositio on yhteisnimitys postpositioille ja prepositioille. Adpositiot ovat sanoja, jotka ilmaisevat olion tai asian suhdetta johonkin toiseen olioon tai asiaan.

Tiettyyn adpositioon liittyvä sana on aina tietyssä sijamuodossa. Esimerkkejä:

  • Lauseessa „Vierailin ystävän luona” postpositiolla luona on genetiivisijainen täydennys
  • Lauseessa „Hän saapui ennen keskiyö prepositiolla ennen on partitiivisijainen täydennys.

 

 

PREPOZÍȚIE f. lingv. 1) (în opoziție cu postpoziție) Poziție a unui element înaintea cuvântului la care se raportează sau la începutul cuvântului din componența căruia face parte. 2) Parte de vorbire neflexibilă care exprimă relațiile sintactice de subordonare dintre un substantiv (sau un substitut al acestuia) ori dintre un verb și un alt cuvânt.

.

prepositio 3  kiel. nominin edellä oleva ja siihen liittyvä partikkeli (esim. yli [aidan]).

Dacă în română elementele în discuție sunt neflexibile, invariabile, indeclinabile, în finlandeză, unele dintre ele suferă modificări, se pot inflecta, primesc sufixe posesive, intră în componența cuvintelor compuse ș.a.m.d.

În ciuda faptului că finlandezii au, în majoritate, postpoziții și doar câteva prepoziții, am ales să începem cu cele mai ușoare, cu prepozițiile.

 

.

Prepoziții

.

În finlandeză sunt câteva prepoziții foarte frecvent întrebuințate, în ciuda faptului că postpozițiile sunt și mai frecvente. De reținut că în propozițiile prepoziționale substantivul este mai întotdeauna la partitiv, dar poate fi și la genitiv, și se situează, evident, după prepoziție.

Particulele finlandeze care cer partitivul vor fi marcate cu semnul .

ennen joulua – înainte de Crăciun

ilman sinua – fără tine

ilman syytä – fără motiv

.

Prepositiot

– kirjoitetaan ennen pääsanaa

Pääsanan sijamuoto on partitiivi
ilman  Ilman ruokaa on vaikea elää.
ennen  Hän tuli kotiin ennen minua.
ylös  Kävelen ylös toista katua
alas  ja alas toista katua.
päin  Auto ajoi päin puuta.
vastapäätä  Koulumme on vastapäätä paloasemaa.
.
Preposition kanssa pääsana on partitiivissa
keskellä Yliopisto on keskellä kaupunkia.

.

prepositiot + genetiivi

halki – prin, de-a dreptul, de-a curmezișul kautta – prin, via kesken – între, în mijloc
läpi – prin, printre ohi – trecut, scurs; pe lângă poikki – prin, peste
yli – peste ylle – peste  ympäri – împrejur

.

missä? mistä? mihin?
edellä – înainte, în fața edestä, edeltä – din față eteen – înainte
jäljessä – după, în urmă, în spate jäljestä – din spate, din urmă jälkeen – înapoi

.

Exemple de prepoziții folosite cu genitivul:

alle sub, mai puțin
Palvelu maksaa alle euron päivässä Serviciul costă mai puțin de un euro pe zi
halki prin, de-a dreptul, de-a curmezișul
Kuljen kaupungin halki Merg prin oraș
kautta prin, via
Hänet tunnetaan kautta maailman E cunoscut în toată lumea
Kylä oli kautta vuosisatojen merkittävä kauppapaikka De-a lungul secolelor, satul a fost un important loc de comerț
kesken în timpul
Hän kaatui kesken juoksun A căzut în timpul cursei
läpi în timpul, de-a lungul
Satama on sula läpi vuoden Portul e dezghețat de-a lungul anului
sitten de
En ole syönyt sitten eilisen N-am mâncat de ieri

.

alle, edestä, ennen, ilman, ilman että, jälkeen, kautta, keskelle, kiinni, kohti, kuin mitä, ohi, päin, riippuen, riippumatta, sitten, vailla, ylle, ympäri

.

prepositiot + partitiivi

.

ennen  – înainte de ilman ¶  fără
kohti ¶ – drept înainte paitsi ¶ – în afară de, cu excepția
pitkin ¶ – de-a lungul vailla ¶ – fără, lipsit de
vastapäätä ¶ – vizavi vasten ¶ – la; înspre; de
vastoin ¶ – împotriva, contrar ympäri ¶ – împrejur

.

Tuletko kotiin ennen joulua? – Vii acasă înainte de Crăciun?

Hän selviää ilman autoa. – El se descurcă fără mașină.

He kävelevät pitkin siltaa. – Ei merg de-a lungul podului

 

missäunde?

mistä? de unde?

mihin? încotro?

kesken  – printre, între

keskellä – în mijloc keskeltä – din mijloc keskelle – spre mijloc

liki  – aproape, lângă

likellä – aproape, lângă likeltä – de aproape, de lângă likelle – spre aproape

lähi  – aproape, lângă

lähellä – aproape, lângă läheltä – de aproape, de lângă lähelle – spre aproape

.

.

Exemple de prepoziții folosite cu partitivul:

ilman ¶  fără
En lähde ilman sinua Nu plec fără tine
Autoa ei saa ajaa ilman ajokorttia Nu se poate conduce mașina fără carnet de conducere
ennen   înainte de, în fața
Palaan Suomeen ennen joulua Mă întorc în Finlanda înainte de Crăciun
Olin jonossa ennen sinua Eram la rând înaintea ta
kohti   către
Ajoimme kohti pohjoista Rulăm / mergem către nord
pitkin   de-a lungul
Olen kävellyt pitkin rantaa M-am plimbat de-a lungul plajei.
päin   către, împotriva
Rattijuoppo ajoi päin puuta Bețivul a nimerit cu mașina într-un copac
vailla ¶  fără
Kysymys jäi vaille vastausta Întrebarea a rămas fără răspuns
Mies vailla menneisyyttä on Aki Kaurismäen elokuva „Un om fără trecut” este un film de Aki Kaurismäki
vastapäätä   vizavi
Kirkko on vastapäätä kaupungintaloa Biserica este vizavi de primărie
liki   lângă
Kylä on liki merta Satul este lângă mare
vasten , vastoin   împotriva
Hän lähti vastoin tahtoani A plecat împotriva voinței mele

.

Prepositiot

Postpositioiden lisäksi suomen kielessä on myös muutama tärkeä prepositio. Niiden pääsana on aina partitiivissa.

ennen            Minä olin jonossa ennen Teitä.
ilman             Aiotko lähteä ilman päällystakkia?

Jotkut postpositiot voivat esiintyä myös prepositioina. Postpositiona niiden pääsana on genetiivissä, prepositiona partitiivissa.

keskelle      keskellä        keskeltä

Aulan keskellä oli suuri palmu.
Keskellä aulaa oli suuri palmu.

lähellä         lähellä           läheltä

Asumme keskustan lähellä.
Asumme lähellä keskustaa.

Seuraavien kanssa käytetään aina partitiivia:

kohti merta kohti – kohti merta
pitkin katua pitkin – pitkin katua
päin puuta päin – päin puuta
vastaan kaikkea vastaan – vastaan kaikkea – tulen sinua vastaan
vastapäätä meitä vastapäätä – vastapäätä meitä
vasten seinää vasten – vasten seinää
vastoin kaikkea vastoin – vastoin kaikkea

.

divisore

.

Postpoziții

.

POSTPOZÍȚIE ~i f. lingv. (în opoziție cu prepoziție) Poziție a unui element de limbă după un alt cuvânt sau la sfârșitul cuvântului din componența căruia face parte.

postpositio 3  kiel. nominin jälkeinen ja siihen läheisesti liittyvä partikkeli (esim. [pöydän] alla).

 

Postpositio on adpositio, joka liitetään pääsanansa jälkeen. Koska postpositiot ovat yleensä taipumattomia, ne on suomen kieliopissa perinteisesti luokiteltu partikkeleiksi. Postposition pääsana on yleensä genetiivissä, joskuspartitiivissa. Raja postposition ja adverbin välillä on hämärä.

Am spus mai sus că finlandeza consideră în categoria postpozițiilor atât postpozițiile propriu-zise, care se scriu separat, cât și particulele care se adaugă cuvintelor pe care le determină (excluse fiind doar desinențele cazurilor).

În finlandeza corectă, postpozițiile care cer genitivul folosesc și un pronume personal tot la genitiv (minun, sinun, hänen, meidän, teidän, heidän) care stă înaintea postpoziției, iar postpoziției propriu-zise i se mai adaugă sufixele posesive (-ni, -si, -nsa/-nsä, -mme, -nne). Deci: pronume personal + postpoziție + sufix posesiv.

Despre regula de mai sus sunt controverse, în limbajul colocvial se consideră inutilă și prețioasă înșirarea atâtor elemente dar, HyväYstävä, aici ai de ales.

  • minun + jälkeen ► minun jälkeeni (colocvial: mun/miun läpi/lävitse)
  • sinun + kanssa ► sinun kanssasi (colocvial: sun/siun kans, sun/siun kanssa, sun/siun kanssas)
  • teidän + edellä ► teidän edellänne (colocvial: teiän eellä, teiän edellä)
  • heidän + ohitse ► heidän ohitsensa (sau ohitseen) (colocvial: heiän/niien /niiden/niitten ohi)

.

Sunt postpoziții scurte care nu acceptă să li se atașeze sufixul posesiv precum aliyliohitaaluo sau läpi. În schimb, ele au niște forme lungi (la prolativ sau la translativ) alitseylitseohitsetaakseluokse și lävitse care se folosesc, și ele, tot cu pronumele personal la genitiv și cărora li se poate atașa sufixul posesiv. De ex. Liisan luo sau Liisan luokseen. Formele luota, luona și chiar luonansa sunt posibile.

  • Juna kulkee sillan alitse.

Există un număr de postpoziții finlandeze care ar corespunde cu prepozițiile românești. (Liisan kanssa = cu Liisa; se observă că ordinea cuvintelor este inversă) Cuvântul determinat este, în general, la genitiv.

exemplu semnificație
Liisan kanssa cu Liisa
Liisan jälkeen după Liisa
Liisan vieressä lângă Liisa
Liisan edessä în fața Liisei
Liisan takana în spatele Liisei
Liisan lähellä aproape de Liisa
Liisan sylissä în brațele Liisei
pöydän alla sub masă
talven alussa la începutul iernii
kesän lopussa la sfârșitul verii
kesän aikana în timpul verii
lasten tähden pentru copii / în favoarea copiilor
jonkun puolesta de partea cuiva
Kuopion kautta via Kuopio / prin Kuopio
oliivin kera cu o măslină
sateen varalta în caz de ploaie
television ääressä la televizor
vuodenaikojen mukaan potrivit sezoanelor / anotimpurilor
Katin luona la Kati
Ranskan ympäri împrejurul Franței

.

Unele postpoziții se inflectează la cazurile locative: formele missä, mistä și mihin. Unele postpoziții primesc -llA, iar altele -ssA. Important este să nu le amestecăm: dacă forma missä are -llA, forma mistä primește -ltA și nu -stA, care i-ar corespunde lui -ssA.

Important!

Există situații în care este dificilă alegerea unei postpoziții de loc dintre cazurile locative interne (desinențele: –ssA, –stA, –n, –hVn, –seen, –siin) și cazurile locative externe (-llA, –ltA, –lle); de obicei, formele cu cazurile interne indică un raport concret, un contact imediat între obiect și loc, în schimb, cazurile externe indică, de obicei, o relație abstractă între obiect și loc, mai curând o apropiere decât un contact. [-V– – orice vocală]

.

Înaintea unei postpoziții putem pune sen care este genitivul lui se. Cu sen se poate înlocui orice nume gramatical, atât timp cât numele gramatical ar fi, și el, la genitiv.

Prepoziția românească Minä menen… Minä olen… Minä tulen…
în spate, în spatele sen taakse sen takana sen takaa
în față, în fața sen eteen sen edessä sen edestä
lângă sen viereen sen vieressä sen vierestä
apropae sen lähelle sen lähellä sen läheltä
împrejur sen ympärille sen ympärillä sen ympärille
între, în mijloc[ul] sen keskelle sen keskellä sen keskeltä
la, lângă sen ääreen sen ääressä sen äärestä
pe sen päälle sen päällä sen päältä
sub sen alle sen alla sen alta
deasupra sen yläpuolelle sen yläpuolella sen yläpuolelta
dedesubt sen alapuolelle sen alapuolella sen alapuolelta
în afara sen ulkopuolelle sen ulkopuolella sen ulkopuolelta
înăuntru sen sisäpuolelle sen sisäpuolella sen sisäpuolelta
la hänen luokse hänen luona hänen luota
între sen ja sen väliin sen ja sen välissä sen ja sen välistä

 

Postpositiot
-kirjoitetaan pääsanan jälkeen

Pääsanan sijamuoto on genetiivi
ali, alitse Laiva kulkee sillan alitse.
alla
alta
alle
Koira nukkuu pöydän alla.
Koira tulee pois pöydän alta.
Koira menee pöydän alle.
.
edessä
edestä
eteen
Talon edessä on auto.
Auto lähtee pois talon edestä.
Auto pysäköi talon eteen.
.
kanssa Matti pelaa tennistä Maijan kanssa.
luona
luota
luokse
Maija seisoo puun luona.
Maija lähtee pois puun luota.
Maija menee puun luokse.
.
päällä
päältä
päälle
Pianon päällä on kaksi kynttilää.
Otan kynttilät pois pianon päältä.
Panen pianon päälle kaksi kynttilää.
.
takana
takaa
taakse
Kalle on puun takana piilossa.
Kalle tulee pois puun takaa.
Kalle menee puun taakse piiloon.
.
vieressä
vierestä
viereen
Tuoli on pöydän vieressä.
Otan tuolin pois pöydän vierestä.
Panen tuolin pöydän viereen.
.
välissä Kahden puun välissä on keinu.
.
yli, ylitse Lintu lentää talon yli.
.
Pääsanan sijamuoto on partitiivi
kohtaan   Hän oli ystävällinen minua kohtaan.

.

ali, alitse, alla, alle, alta, asti, edellä, edelle, edeltä, edessä, edestä, editse, eteen, halki, haltuun, huolimatta, jälkeen, johtuen, kaa, kans, kanssa, kautta, kiinni, kimppuun, kohden, kohti, kuluttua, lävitse, luo, luokse, luona, maissa, mennessä, mukaan, ohi, ohitse, pitkin, poikitse, poikki, riippuen, saakka, sijaan, sisään, suhteen, taa, taakse, taitse, takaa, takana, takia, tasalla, tykö, vailla, vaille, varten, vastaan, yläpuolella, yli, ylitse

.

line

.

Propoziții cu postpoziții

În propozițiile următoare cazurile locative și postpozițiile au fost colorate. Culorile corespund în cele două limbi.

Legenda:
Verde este adesiv
Portocaliu este inesiv
Roșu este postpoziția „takana” (în spate) cu formele sale missä, mistä, mihin
Albastru este postpoziția „vieressä” (lângă) cu formele sale missä, mistä, mihin
Cenușiu este postpoziția „päällä” (pe) cu formele sale missä, mistä, mihin
Violet este postpoziția „edessä” (în față) cu formele sale missä, mistä, mihin
Bleu este postpoziția „alla” (sub) cu formele sale missä, mistä, mihin

.
Postp11

Kuva on kopioitu ja muokattu luvatta rehellisen käytön perusteella ei-kaupalliseen käyttöön.

 

Taulu ja valokuva ovat seinällä. – Tabloul și fotografia sunt pe perete.

Molemmat, valkoinen ja raidallinen kissa ovat jakkaroilla. – Ambele pisici, cea albă și cea vărgată stau pe taburete.

Nojatuolin takana ovat kaksi kissaa. – În spatele fotoliului sunt două pisici.

Valkoinen kissa tulee nojatuolin takaa. – Pisica albă vine de după fotoliu.

Nojatuolin vieressä on lamppu. – Lângă fotoliu este o lampă.

Papukaija istuu orrella. – Papagalul stă pe o stinghie.

.

 

Postp21

Kuva on kopioitu ja muokattu luvatta rehellisen käytön perusteella ei-kaupalliseen käyttöön.

.

Kirjakaapissa on monta kirjaa. – În bibliotecă sunt multe cărți.

Kirjakaapin päällä on yksi lippu ja trofeet. – Pe bibliotecă este un steag și trofee.

Kirjakaapin edessä on matto. – În fața bibliotecii este un covor.

Matto on lattialla. – Covorul este pe podea.

Matolla nukkuu yksi kissa. – Pe covor doarme o pisică.

Maton vieressä on televisio. – Lângă covor este un televizor.

Television päällä on valkoinen kissa. – Pe televizor stă o pisică albă.

Musta kissa menee television taakse. – Pisica neagră merge în spatele televizorului.

.

Postp31

Kuva on kopioitu ja muokattu luvatta rehellisen käytön perusteella ei-kaupalliseen käyttöön.

.

Pyödän alla on roskakori. – Sub masă este un coș de gunoi.

Tuoli on pöydän takana. – Scaunul este în spatele mesei.

Pöydällä on monta tavaraa. – Pe masă sunt multe obiecte.

Omena on kirjan edessä. – Mărul este în fața cărții.

Höyhen on purkissa. – Pana este în călimară.

Käsineet ovat tuolilla. – Mănușile sunt pe scaun.

Kassi on tuolin vieressä. – Geanta este lângă scaun.

Sateenvarjo nojaa tuoliin. – Umbrela se sprijină de scaun.

Hattu on tuolin päällä. – Pălăria este pe [spătarul] scaunului.

 

 apud http://www.uusikielemme.fi/postpositioimages.html

.

line

 

Postp41

 

 Kuva on kopioitu ja muokattu luvatta rehellisen käytön perusteella ei-kaupalliseen käyttöön.

.

Postp51

Kuva on kopioitu ja muokattu luvatta rehellisen käytön perusteella ei-kaupalliseen käyttöön.

.

Postp61

Kuva on kopioitu ja muokattu luvatta rehellisen käytön perusteella ei-kaupalliseen käyttöön.

.

apud  http://www.uusikielemme.fi/suncat.html

 

 

Potrivit gramaticilor europene, și postpozițiile finlandeze ar putea fi clasificate în felul următor:

  • Postpoziții de loc
  • Postpoziții de timp
  • Postpoziții de cauză și de efect
  • Postpoziții de relație
  • Postpoziții cu partitivul
  • Postpoziții cu elativul și cu ilativul

Mai jos ne vom ocupa doar de două dintre ele, cele mai importante, prepozițiile de loc și cele de timp.

Am spus mai sus că finlandeza folosește mai mult postpozițiile decât prepozițiile, ca în română.
O postpoziție urmează, întotdeauna numele gramatical la care se referă.

talon takana în spatele casei

În marea lor majoritate, postpozițiile finlandeze sunt, în realitate, substantive care se întrebuințează ca prepoziții.
Așadar, ele nu corespund prepozițiilor simple românești. Finlandeza folosește cazurile gramaticale pentru a exprima relația dintre două părți ale unei propoziții, pe când româna recurge la prepoziții.

Pentru că postpozițiile sunt, de obicei, substantive, acestea nu sunt invariabile ca cele românești. Pot avea forme diverse care corespund la diverse cazuri ale substantivului declinat care se întrebuințează cu funcția de postpoziție.

.

Istuuduin Matin eteen M-am așezat în fața lui Matti
Istuin Matin edessä Ședeam în fața lui Matti
Bussi lähtee rautatieaseman edestä Autobuzul pleacă din fața gării
Asetan aina perheen työn edelle Pun totdeauna familia înaintea muncii
Tuoreessa kyselyssä keskustapuolue on vasemmistopuolueen edellä Într-un sondaj recent, partidul de centre e înaintea partidului de stânga
Yhtäkkiä sadepilvet siirtyivät edeltämme pois Dintr-odată norii de ploaie s-au risipit din fața noastră

.

Postpozițiile iau, de obicei, sufixul posesiv personal când se referă la un pronume personal.

Yrjö tuli kanssani Yrjö a venit cu mine
Ettekö te nähneet häntä? Hän istui vieressänne Nu l-ați văzut? Ședea lângă voi

.

Postpoziții de loc

Am văzut că postpozițiile se folosesc, cel mai adesea, cu cazurile locative care răspund la întrebările missä, mistä, mihin?

În finlandeză relația unui obiect (persoană, animal sau lucru) cu un loc se exprimă, cel mai adesea, prin intermediul declinării numelui gramatical, adică prin intermediul celor șase cazuri de loc.
Foarte adesea o prepoziție românească se traduce în finlandeză declinând cuvântul la cazul de loc convenabil.

Locuiesc în Finlanda Asun Suomessa
Vin de la piață Tulen torilta
Mă duc în dormitor Mennen makuuhuoneeseen
Cartea e pe masă Kirja on pöydällä

Alături de întrebuințarea cazurilor de loc, există o serie vastă de postpoziții de loc care, ca și locuțiunile propozitive românești, servesc pentru a exprima în mod mai precis raportul între un obiect și un loc. Ele stau întotdeauna după cuvântul pe care-l determină. Unica excepție este atunci când postpoziția se referă la un pronume personal. În acest  caz, în finlandeză se adaugă la postpoziție sufixul posesiv corespunzător al pronumelui personal.

lângă perete seinän vieressä
în fața mea edessäni

În marea lor majoritate, postpozițiile de loc cer ca numele gramatical la care se referă să fie la genitiv. Mai apoi, ar mai trebui reținut că, cel mai adesea, dacă nu chiar exclusiv, o postpoziție de loc este provenită dintr-un substantiv care este folosit în această funcție de postpoziție. (vieressä ← vieri – margine). Este motivul pentru care, substantiv fiind, postpoziția poate primi desinențe de caz, se poate declina în cazurile locale desemnând

  1. existența într-un loc (missä),
  2. mișcarea dintr-un loc (mistä),
  3. mișcarea către un loc (mihin).

Unele postpoziții pot avea toate cele șase cazuri locale, altele doar trei, fie cazuri locale interne, fie cazuri locale externe. Mai sunt postpoziții care, în locul cazurilor locale, se folosesc la cazurile esiv, partitiv, translativ sau prolativ (-tse).

.

. cazul exemple traducere
.
välissä inesiv Istun äidin ja isän välissä Stau între mama și tata
välistä elativ Kirjan sivujen välistä löysin vanha kirje Între paginile cărții am găsit o scrisoare veche
väliin ilativ Hän joutui puun ja kuoren väliin A nimerit între ciocan și nicovală
.
välillä adesiv Linja-auto liikennöi Lahden ja Imatran välillä Autobuzul circulă între Lahti și Imatra
välilta ablativ Kaapin ja seinän väliltä en saa vihkon Dintre dulap și perete nu pot scoate caietul
välille alativ Kahden saaren välille rakennettaan silta Între cele două insule se construiește un pod
.
valitse prolativ Aurinko paistaa puiden välitse Soarele strălucește printre copaci
.
takana esiv Seison oven takana Stau [în picioare] după ușă [în spatele ușii]
takaa partitiv Aurinko nousee vuorten takaa Soarele răsare din spatele munților
taakse traslativ Kissa meni piiloon sohvan taakse Pisica s-a ascus după divan

.


Important!

Există situații în care este dificilă alegerea unei postpoziții de loc dintre cazurile locative interne (desinențele: –ssA, –stA, –n, –hVn, –seen, –siin) și cazurile locative externe (-llA, –ltA, –lle); de obicei, formele cu cazurile interne indică un raport concret, un contact imediat între obiect și loc, în schimb, cazurile externe indică, de obicei, o relație abstractă între obiect și loc, mai curând o apropiere decât un contact. [-V– – orice vocală]

Istun pöydän ääressä Stau la masă (contact cu masa)
Asun meren äärellä Locuiesc lângă mare (fără contact cu marea)

 

Postpoziții de loc
alapuolella, alapuolelta, alapuolelle dedesubt
alla, alta, alle sub
ali / alitse pe sub
edellä, edeltä, edelle în fața
edessä, edestä, eteen
halki prin, de-a dreptul, de-a curmezișul
joukossa, joukosta, joukkoon printre, între
jäljessä, jäljestä, jälkeen după
kautta prin, de-a dreptul
keskellä, keskeltä, keskeen în centrul
keskessä, keskestä, keskeen
kohdalla, kohdalta, kohdalle lângă; în dreptul; în privința
laidalla, laidalta, laidalle pe marginea
laidassa, laidasta, laitaan
likellä, likeltä, likelle aproape, lângă
luona, luota, luokse / luo la cineva, ceva
lähellä, läheltä, lähelle lângă
läpi / lävitse prin
ohella, ohessa, ohesta, oheen impreună cu, în plus, pe lângă ceva
.
ohi / ohitse pe dinaintea, pe lângă, ocolind
perällä, perältä, perälle în spatele
perässä, perästä, perään
poikki de-a curmezișul
puolella, puolelta, puolelle de partea, din partea
päällä, päältä, päälle pe
päässä, päästä, päähän la o distanță de
reunalla, reunalta, reunalle la marginea
reunassa, reunasta, reunaan
sisällä, sisältä, sisälle înăuntru
sisässä, sisästä, sisään
takana, takaa, taakse în spatele
tilalla, tilalta, tilalle în locul
varrella, varrelta, varrelle la marginea, pe margine
varressa, varresta, varteen
vierellä, viereltä, vierelle lângă
vieressä, vierestä, viereen
välillä, väliltä, välille între
välissä, välistä, väliin
yllä, yltä, ylle pe
yli / ylitse
yläpuolella, yläpuolelta, yläpuolelle deasupra
ympärillä, ympäriltä, ympärille împrejurul
äärellä, ääreltä, äärelle lângă, aproape
ääressä, äärestä, ääreen

 

.

Postpoziții de timp

Următoarele postpoziții cer genitivul și exprimă o relație temporală:

aikana în timpul
Eläintarhassa on kesän aikana syntynyt norsun poikanen În timpul verii, la zoo s-a născut un elefănțel
kuluessa de-a lungul, într-o
Vuosien kuluessa on tapahtunut muutoksia De-a lungul anilor au intervenit schimbări
Tenttien tulokset tulevat kuukauden kuluessa Rezultatele examenelor vor veni într-o lună
kuluttua într-un, într-o; peste [după ce trece un timp]
Hetken kuluttua valot sammuvat Peste o clipă luminile se sting
mittaan în cursul
Sää parani päivän mittaan Vremea s-a îmbunătățit în cursul zilei
päästä după, peste
Palaan viikon päästä Mă întorc peste o săptămână
Hän tuli takaisin kahden tunnin päästä Mă întorc după două ore
sisällä în, în decurs, în cursul
Tilatut tuotteet tomitetaan viiden arkipäivän sisällä Produsele comandate se exspediază în cinci zile lucrătoare
Lumi suli parin päivän sisällä Zăpada s-a topit în decurs de două zile
jälkeen după, în urma
Sodan jälkeen voittajavaltiot jakoivat Saksan kahteen vyöhykkeeseen După război țările învingătoare au divizat Germania în două zone
välillä între, în intervalul
Opiskelijat pääsevät museoon ilmaiseksi kello yhdeksän ja kolmentoista välillä Studenții intră gratis la muzeu între orele 9 și 13
 .

.

Postpositiot  +  genetiivi 

.

Aici avem o listă cu câteva postpoziții care cer genitivul (unele forme de bază sunt la prolativ –tse):

Coloanele se citesc de sus în jos, pe rând; nu au legătură între ele. Astfel s-a economisit spațiu.

aikana, ajalata lomaan, lomassa, lomasta sisään, sisällä, sisältä
alapuolella, alapuolelle, alapuolelta loppuun, lopulla, lopussa, lopusta sisäpuolella, sisäpuolelle, sisäpuolelta
ali, alitse luo, luokse, luona, luota sisässä, sisästä
alkuun lähelle, lähellä, läheltä suhteen
alla, alle, alta lähtien taakse
alussa, alusta, alkuun läpi, lävitse takaa, takana
asti mennessä takia, tähden
avulla mieleen, mielessä, mielestä tielle, tiellä, tieltä
edelle, edellä, edeltä, edessä, edestä, eteen mittaan tienoilla
editse mukaan, mukana tykö
halki myötä ulkopuolella, ulkopuolelle, ulkopuolelta
hyväksi nojalla varrella, varrelle, varrelta, varressa, varresta, varteen
johdosta, joukkoon, joukossa, joukosta oheen, ohella, ohessa vastaan
jäljessä, jäljestä, jälkeen ohi, ohitse verran
kannalta perään, perässä, perästä viereen, vierelle, vierellä, vieressä, vierestä
kans, kanssa perusteella vieritse
kautta poikki, polkitse vuoksi
kera puoleen, puolella, puolelle, puolelta, puolesta väliin, välille, välillä, välissä, välistä
keskelle, keskellä, keskeltä, kesken puoliväliin, puolivälissä, puolivälistä välitse
kimppuun, kimpussa, kimpusta päin yli, ylitse
kohtaan päähän, päälle, päällä, päältä, päässä, päästä ylle, yllä, yltä
kohti päällekkäin yläpuolella, yläpuolelle, yläpuolelta
kuluessa päällitse ympäri, ympärille, ympärillä, ympäriltä
kuluttua seassa, seasta, sekaan ääreen, äärelle, äärellä, ääreltä, ääressä, äärestä
lisäksi sijan

.

Kanssa are și o rudă mai scurtă folostă în limbajul colocvial.

.

Eteläsuomalaisessa puhekielessä postpositiota kanssa voi vastata liitemäinen elementti kaa, joka liittyy postposition tavoin vain sanan genetiivimuotoon, esim. Ootsä mun kaa? (E) (» § 1266). Tämän postposition äänteelliseen kulumiseen kytkeytyy kliittistymiskehitys: mun kaa ~ munkaa (E).

.

§ 1266 Puhutun kielen kaa

Sijapäätemäinen elementti voi olla postpositiosyntyinen. Tällainen on puhekielinen kaa’ kanssa’ (» § 140 huom.):

En mä halunnu niitten kaa olla. (k) | Tuu mun kaa kahveelle. (l)

M: ai työ meette jouluks risteilylle, kenen kaa,
A: joo hh [huokaisten:] mein äiskän kaa, (p)

Esimerkiksi ilmaus munkaa muodostaa yhden pääpainollisen prosodisen kokonaisuuden, toisin kuin minun kanssani. Silti kaa ei ole sijapääte, vaan sillä on pikemmin liitteen ominaisuuksia. Ensiksikin kokonaisuuden morfologinen muodostustapa on toinen kuin taivutusmuodon: pääteaines liittyy sanan genetiivimuotoon eikä vartaloon; rakenne vastaa siis postpositiolauseketta (a). Toiseksi kaa-lopun epäsijamaisuus näkyy siinä, että se liittyy rinnastuksessa vain jälkimmäiseen rinnastettavaan (b) ja ettei se esiinny adjektiivimääritteessä (c).

(a)

Matin+kaa *Mati+kaa Mati+lla

(b)

isän ja äitinkaa ?isänkaa ja äitinkaa isällä ja äitillä

(c)

kivan pojankaa *kivankaa pojankaa kivalla pojalla

Paikoin esiintyy myös kaa-aineksen etuvokaalinen variantti ‑kää. Se siis osallistuu ainakin jossain määrin vokaalisointuun, esim. isänkää, mikä ei ole adpositiomainen piirre.

http://scripta.kotus.fi/visk/sisallys.php?p=1266

.

line

.

Aici sunt câteva postpoziții care se inflectează în cazurile locative.

.

missä? – unde? mistä? – de unde? mihin? – încotro?
.
alla – sub alta – de sub alle – sub {întru dedesubt}
edessä, edellä – înainte, în fața edestä, edeltä – dinspre, din fața eteen, edelle – înainte
hallussa –în posesia hallusta – din posesia haltuun –în/tru posesia
jäljessä– în spatele, în urma, după jäljestä – din urma, din spatele, din urma jälkeen – după
keskessä*,keskellä – în mijlocul keskestä*, keskeltä – din mijlocul keskeen, keskelle – spre mijlocul
luona – la cineva, ceva luota – de la cineva, ceva luo, luokse – spre cineva, ceva
perässä – în urma perästä – din urma perään – în urmă, în/tru spatele
päällä – pe, deasupra päältä – de pe, de deasupra päälle – pe, deasupra
päässä – în / la capăt, sfârșit, coadă päästä – din capăt, de la sfârșit / coadă päähän – în/tru cap, înspre coadă
rinnalla – lângă, alături rinnalta – de lângă, de alături rinnalle – {întru} lângă, alături
sijassa – în locul sijasta – din locul sijaan – în/tru locul
sisässä, sisällä – înăuntru, în decurs sisästä, sisältä – dinăuntru sisään, sisälle – în/tru înăuntru
takana – în spatele takaa – din spatele taa, taakse – în/tru spate
vieressä, vierellä – lângă, alături vierestä, viereltä – de lângă, de alături viereen, vierelle – lângă, alături
välillä, välissä – între väliltä, välistä – dintre välille, väliin – între
yllä – deasupra, pe yltä – de deasupra, de pe ylle – {întru, către } deasupra, pe
ympärillä – împrejur ympäriltä – dimprejur ympärille – {întru, către} împrejur
ääressä, äärellä – la margine äärestä, ääreltä – de la margine ääreen, äärelle – către margine

*rar folosite

.

Postpoziții cu formă fixă

asemasta, asemesta – în locul, în schimbul

Tee kahvin asemesta – Ceai în locul cafelei.

 

În perechea puolestavastaan, primul cere genitivul iar cel de al doilea partitivul: sen puolestasitä vastaan. Puhua jonkun puolesta, jotakuta vastaan – A vorbi în favoareaa unuia, în defavoarea altuia.

Singur vastaan poate să apară și în construcții cu alte cazuri. Vezi mai jos.

.

Postpoziții care cer genitivul

[jonkun + post]

.

Unde? Încotro? De unde?
sub, dedesubt alapuolella alapuolelle alapuolelta
la început alussa alkuun alusta
sub alla alle alta
înainte edellä edelle edeltä
în fața edessä eteen edestä
printre joukossa joukkoon joukosta
după, în spate jäljessä jälkeen jäljestä
în mijlocul keskellä keskelle keskeltä
prins de ceva kimpussa kimppuun kimpusta
între, printre lomassa lomaan lomasta
la, la cineva luona luo*, luokse luota
aproape lähellä lähelle läheltä
în gând/minte mielessä mieleen mielestä
după, în spate perässä perään perästä
de partea puolella puolelle puolelta
la jumătate puolivälissä puoliväliin puolivälistä
pe, deasupra päällä päälle päältä
în capăt päässä päähän päästä
printre altele seassa sekaan seasta
înăuntru sisällä sisälle sisältä
în partea dinăuntru  sisäpuolella sisäpuolelle sisäpuolelta
în sine sisässä sisään sisästä
în spate takana taakse*, taa takaa
în drum tiellä tielle tieltä
în afară ulkopuolella ulkopuolelle ulkopuolelta
pe margine varrella varrelle varrelta
în margine varressa varteen varresta
lângă vierellä vierelle viereltä
lângă vieressä viereen vierestä
între välillä välille väliltä
între välissä väliin välistä
pe yllä  ylle  yltä
deasupra yläpuolella yläpuolelle yläpuolelta
împrejur ympärillä ympärille ympäriltä
lângă, la margine äärellä äärelle ääreltä
împrejurul ääressä ääreen äärestä

* Sunt forme recomandate.

Traducerea postpozițiilor din tabelul de mai sus se referă la primul termen din coloana Unde? Pentru termenii din coloana Incotro? se pot traduce aproximativ adăugând către, înspre sau întru iar cei din ultima coloană adăugând de la, din sau dinspre.
.

line

.

Exemple de întrebuințare a unor postpoziții.

Jani asuu (minun) yläpuolellani, ja Mari (minun) alapuolellani. – Jani locuiește deasupra mea, iar Mari sub mine. (OBSERVAȚIE! Folosirea lui minun este facultativă, dar corectă.)

Aurinko on maan yllä. – Soarele este deasupra pământului.

Aurinko nousi maan ylle– Soarele răsare deasupra pământului.

Tuu mun viereen! – Vino lângă mine!

Tuu mun vierelleni! – Vino lângă mine!

Kissa on pöydän alla. – Pisica este sub masă.

Lintuhäkki on pöydän yläpuolella. – Colivia este deasupra mesei.

Pöytäliina on pöydän päällä. – Fața de masă este pe masă.

Poimimme sieniä metsäpolun varrelta. – Am cules ciuperci de pe marginea potecii din pădure.

Suomessa on paljon kyliä, jotka ovat jokien ja järvien varrella– În Finlanda sunt multe sate pe malul râurilor și lacurilor.

Matkan varrella oli jopa aika oppia jonkin verran romaniaa.  În timpul excusiei am avut destul timp să învățăm un pic de română.

Korvien välissä hänellä ei ole mitään. – N-are nimic între urechi.

Tien varresta löytyi kuollut jänis. – Pe marginea drumului am găsit un iepure mort.

Asutus levisi joen varteen. – Așezarea s-a întins de-a lungul râului.

Tämän kylän ympärillä on paljon metsää. – Satul acesta este împrejmuit de multă pădure.

Hänen jälkeensä valtaistuimelle nousi Edward II. – În urma lui, a urmat la tron Eduard al II-lea.

Matkustajat tulivat Kehä III:n ulkopuolelta. – Călătorii au venit din afara Ringului III. (OBSERVAȚIE! Kehä III – Ringul III este limita capitalei, a civilizației; după Ringul III „încep porumbii”. Helsinkianul este stadilainen – orășean, cel născut în afara Ringului III este metsäläinen, talonpoika – țăran)

Sivujen välistä löytyi kirjamerkki. – Între paginile cărții s-a găsit un semn de carte.

Lähdin ystävieni luo. – Am plecat la prietenul meu.

Viisas poliitikko pysyttelee puolueensa sisäisten kiistojen yläpuolella. Un polician înțelept nu se amestecă în certurile din interiorul partidului, se menține în afara lor.

24 tunnin sisällä hirmumyrsky saapui Yhdysvaltain itärannikolle. – În decurs de 24 de ore uraganul a ajuns pe coasta de est a Statelor Unite.

Sen jälkeen kuin heidän äitinsä huusi heidän nimensä, pojat menivät sisälle. – Băieții au venit înăuntru, imediat ce mama i-a strigat.

Heidän äitinsä tuli talon sisältä huutaakseen pojille. – Mama băieților a venit afară să-i strige.

Kun kuulin pamahduksen katsoin ympärilleni. – Când am auzit exploza, m-am uitat împrejur.

Naiset seisovat monta tuntia peilin edessä. – Femeile stau multe ore în fața oglinzii.

Vanhemmat käyvät työssä lastensa eteen. – Părinții se duc la serviciu pentru copii lor.

Vedä verhot ikkunan eteen! – Trage perdelele!

Vedä verhot ikkunan edestä! – Trage perdelele în lături!

Pappi polvistui paavin eteen. – Preotul a îngenunchiat în fața papei.

Ovi sulkeutui hänen jälkeensä. – Ușa s-a închis în urma lui.

Aion opiskella ahkerammin joulun jälkeen. – După Crăciun mă apuc zdravăn de învățat.

Voro kävi kimppuuni. – Hoțul m-a atacat.

Pois kimpustani! – Pleacă d-aici! Lasă-mă-n pace! Șterge-o!

Koulun jälkeen kävimme kirjan tehtävien kimppuun. După ore ne-am apucat să facem temele.

He asuvat Jumalan selän takana. – Dumnezeu știe unde locuiesc ei.

Montrealin olympialaisissa Virén jätti muut juoksijat taakseen.  – La Olimpiada de la Montreal, Virén i-a lăsat pe mulți în urma sa.

Kun nousimme autoon, istuin kuskin taakse. – Când ne-am suit în mașină, m-am așezat în spatele șoferului.

Mies seisoi ikkunan vieressä ja odotti vaimoansa. – Bărbatul stătea la fereastră și-și aștepta nevasta.

Puhuja puhui asian vierestä. – Vorbitorul a vorbit în afara subiectului.

Hän lauloi nuotin vierestä. – A cântat fals.

Istuimme pöydän ääressä tuntikaupalla. – Am sta la masă ore în șir.

Menkää äitinne luo! – Du-te la maică-ta!

Tuo on minun mieleeni. – Acela îmi place.

Minun mielestäni hihat ovat liian suuret. – După părerea mea, mânecile sunt prea lungi.

Vedin peiton ylleni. Am tras pătura pe mine.

Laitoin päivänkakkarat ruusujen joukkoon. – Am pus margaretele între trandafiri.

Laitoin päivänkakkaroita ruusujen joukkoon. – Printre trandafiri, am pus și margarete.

Huoneen keskellä on matto, jonka päällä nukkuu kaksi kissaa. – În mijlocul camerei este un covor pe care dorm două pisici.

Istuin äitini ja isäni välissä. – Stăteam între mama și tata.

Metsän keskellä on puro. – În mijlocul pădurii e un pârâu.

Vaasi istui pöydän keskellä. – Vaza stătea în mijlocul mesei.

Tytöt keskustelivat kahden kesken. – Fetele discutau între ele.

Älä tule lähelleni! – Nu te apropia de mine!

Soitin pari puhelua töiden lomassa. – La servici, între timp, am dat vreo două telefoane.

Aurinko tuli esiin pilvien lomasta. – Soarele ieșea dintre nori, prin crăpăturile norilor.

Matkustamme Viroon ensi kuun alussa. – Călătorim în Estonia la începutul lunii viitoare.

Kirjailija kirjoitti kauniita runoja kirjansa alkuun. – La începutul cărții sale, autorul a scris câteva versuri frumoase.

Sulje ovi perässäsi! – Închide ușa după tine!

Hän on niin saita, että hän juoksisi jopa viiden sentin kolikon perässä. – I-așa de zgârcit, c-ar alerga și după cinci cenți.

Hetken päästä juna lähtee Kouvolaan. Peste câteva minute trenul pleacă la Kouvola.

Valkoiset ruusut ovat television päällä. – Trandafirii albi sunt pe televizor.

Television päällä on valkoisia ruusuja. – Pe televizor sunt niște trandafiri albi.

Sohvan alla on paljon villakoiria. – Sub sofa sunt multe bule de praf. (OBSERVAȚIE!! Villakoira poate să însemne atât bulă de praf cât și pudel!)

Lapset yöpyivät minun siskon luona. – Copii au dormit la sora mea.

.

line

,

Aici reluăm și repetăm postpozițiile altfel ordonate. 

  1. Paikkapostpositiot

Mihin? Missä? Mistä?
luo, luokse reunaan luona reunassa luota reunasta
lähelle reunalle lähellä reunalla läheltä reunalta
eteen varteen edessä varressa edestä varresta
edelle varrelle edellä varrella edeltä varrelta
taakse kohdalle takana kohdalla takaa kohdalta
jälkeen keskelle jäljessä keskellä jäljestä keskeltä
perään alle perässä alla perästä alta
viereen ylle vieressä yllä vierestä yltä
vierelle päälle vierellä päällä viereltä päältä
ääreen sisään ääressä sisällä äärestä sisältä
äärelle joukkoon äärellä joukossa ääreltä joukosta
väliin päähän välissä päässä välistä päästä
välille puolelle välillä puolella väliltä puolelta
laitaan ympärille laidassa ympärillä laidasta ympäriltä
laidalle tilalle laidalla tilalla laidalta tilalta

.

Postpositioilla, samoin kuin paikansijoilla, ilmaistaan päämäärää, paikallaan olemista tai lähtökohtaa.

.

Mihin? Missä? Mistä?
Menetkö tänään Annelin luokse? Kävitkö Annelin luona? Minut tavoittaa Annelin luota.
Siirrä tuoli oven luokse. Tuoli on oven luona. Nosta tuoli pois oven luota.
Jätin auton portin eteen. Auto seisoi portin edessä. Auto täytyy siirtää pois portin edestä.
Isä rakensi grillin talon taakse. Talon takana on grilli. Grillistä talon takaa levisi herkullisia tuoksuja.
Kynä löytyi sängyn alta.

Huoneen keskellä oli iso pöytä.

Kenen viereen voin istua?

Ajoin hiljaa kadun päähän.

Valokuvaajat parveilivat filmitähden ympärillä.

Ota kansi pois kattilan päältä.

.

Jotkin paikanpostpositiot voivat olla sisä- tai ulkopaikansijassa. Sisäpaikansijassa postpositio ilmaisee jotakin konkreettista tai läheistä kosketusta. Ulkopaikansijassa postpositio ilmaisee abstraktia suhdetta tai väljempää etäisyyttä.

Istuskelimme uima-altaan äärellä.

Kaikki paitsi Matti istuivat pöydän ääressä.

Onko Suomi mennyt Japanin edelle itsemurhatilastoissa?

Vedin verhot ikkunan eteen.

Löysin kirjojen välistä vanhan kartan.

Neuvotteluosapuolten väliltä oli kadonnut luottamus.

.

Seuraavien postpositioiden kanssa ajatellaan aina liikettä.

ali, alitse Liittymän alitse kulkee moottoritie.
yli, ylitse Varsa hyppäsi aidan yli.
poikki Kävelimme kentän poikki.
läpi, lävitse Huoneiston läpi kulki kylmä ilmavirta.
kautta Finnair lentää Frankfurtiin Kööpenhaminan kautta.
ohi, ohitse En pystynyt kulkemaan kaupan ohi.

.

Seuraavat ilmaisevat johonkin liittymistä.

mukaan Lähde Maijan mukaan.
mukana Paketin mukana tuli kirje.
kanssa Kenen kanssa puhuit?
lisäksi Lapsi tarvitsee rakkauden lisäksi turvallisuutta.

.

  1. Aikapostpositiot

aikana Viikon aikana tapahtui paljon.
kuluttua Palaan viikon kuluttua.
päästä Palaan viikon päästä.
sisällä Työ valmistuu viikon sisällä.
jälkeen Puhutaan asiasta ensi viikon jälkeen.
välillä Tule kello viiden ja kuuden välillä.

.

  1. Syytä ja seurausta ilmaisevat postpositiot

ansiosta Verisuonitaudit ovat vähentyneet valistuksen ansiosta.
johdosta Esittämänne kyselyn johdosta ilmoitamme, että – – –
takia Retki peruuntui huonon sään takia.
tähden He yrittivät pitää avioliittoa kasassa lasten tähden.
varten Opiskelemme elämää varten.
vuoksi Myöhästyin ruuhkan vuoksi.
perusteella Hänet vapautettiin puutteellisen todistusaineiston perusteella.

.

  1. Suhdetta ilmaisevat postpositiot

asemesta Kiitoksen asemesta sainkin moitteita.
sijasta Kastikkeessa voi käyttää konjakin sijasta myös sherryä.
puolesta Voitko sinä mennä Eilan puolesta kokoukseen?
puoleen Tämä ongelma ei ratkea muuten kuin kääntymällä viranomaisten puoleen.
kohtaan En tiedä, mitä tunnen häntä kohtaan.

.

  1. Muiden sijamuotojen kuin genetiivin ja partitiivin kanssa esiintyvät postpositiot:

.

5a. Illatiivin ja allatiivin kanssa päämäärää ilmaisemassa

asti Liisankatu jatkuu rantaan asti.
saakka Liisankatu jatkuu rantaan saakka.
päin Ikkunat ovat merelle päin.

.

5b. Elatiivin ja ablatiivin kanssa lähtökohta ilmaisemassa

asti Olen odottanut kello kahdesta asti.
saakka Olen odottanut kello kahdesta saakka.
lähtien Maanantaista lähtien on satanut.
päin Ulkomereltä päin nousi myrsky.

.

Construcții cu postpoziții în alte cazuri

.

Postpositiot  +  partitiivi 

kohden , kohti  – spre, în privința

varten  – pentru

.

Tunnen sääliä sinua kohtaan. – Mi-e milă de tine.

Kertomus parani loppua kohden. – Narațiunea s-a îmbunătățit spre sfârșit.

Kymmenen euroa miestä kohden. – Zece euro de persoană.

Tätä varten olemme tulleet. – D-aia am venit.

Rahanmeno on siitä riippuen, miten sitä käytetään. – Cheltuielile bănești depind de felul în care sunt gestionați banii.

.

Postpositiot  +  elatiivi 

.

huolimatta – în ciuda (a ceva), fără a considera, indiferent

asti – până la

lähtien – începând cu

pitäen – încă de

.

Pimeästä huolimatta löysin oven. – Am găsit ușa în ciuda întunericului.

kaikestahuolimatta – indiferent de asta

siitä huolimatta – fără a lua în considerație

Hän on soittanut viulua kuusivuotiaasta asti – A cântat la vioară încă de la șase ani.

eilisestä lähtien – începând de ieri

tästä pitäen teemme näin – de acum încolo facem așa

.

Postpositiot  +  illatiivi 

.

asti – până [la, când]

saakka – până [la, când]

päin – la, spre

 

Opiskelu jatkuu iltaan asti. – Studiul continuă până seara.

Juna kulkee Helsinkiin päin. – Trenul merge la [spre] Helsinki.

Vesi ulottui polviin saakka. – Apa ajunsese până la genunchi.

.

Possessiivisuffiksit

Vezi și pagina Sufixul posesiv – omistusliite

Yleensä postposition pääsana on genetiivissä. Jos pääsana on persoonapronomini (minun, sinun, hänen, meidän, teidän, heidän), postpositioon liitetään myös possessiivisuffiksi. Pronominit minun, sinun, meidän, teidän voivat myös jäädä pois. Ne pitää aina jättää pois, jos lauseen subjekti on sama kuin persoonapronominin genetiivi.

minun kanssani meidän kanssamme
sinun kanssasi teidän kanssanne
hänen kanssansa heidän kanssansa
kanssaan kanssaan

Persoonapronomin genetiivin voi sanoa, jos sitä korostetaan:

Tule tänne minun viereeni istumaan.
Istuuko hän sinun vieressäsi?
Juoksin hänen peräänsä.
Hän tunkeutui meidän eteemme.
Tuliko auto teidän takaanne?
Myöhästyin heidän takiansa.

Persoonapronominin genetiivin voi jättää pois:

Tule mukaani teatteriin.
Lähteekö hän kanssasi?
Hän lähti luotamme melko myöhään.
Onko välillänne jotakin riitaa?

Persoonapronominin genetiivi täytyy jättää pois:

Näin auton takanani.
Lähtikö joku perääsi?
Hän jätti kauhean sotkun jälkeensä.
Vedimme peiton päällemme.
Otitteko lapset mukaanne?
He pyysivät minut istumaan viereensä.

.

Kolmannen persoonan pronomineja hänen ja heidän ei voi jättää pois, kun subjekti on eri persoona. 

Dacă este vorba de o altă persoană decât vorbitorul, folosirea pronumelui posesiv, adică a particulei posesive este obligatorie.

Menin hänen mukaansa.
Seisoin heidän välissänsä.

HUOM! Henkilönimen kanssa ei koskaan käytetä possessiivisuffiksia.

Kävin Kaisan luona.
Olimme Virtasten luona kylässä.

Possessiivisuffiksi on välttämätön kun puhutaan ruumiinosista ja kun adjektiivi oma liitetään sanaan, joka saa possessiivisuffiksin. Myös sanat itse ja toisensa vaativat possessiivisuffiksin.

Älä käytä omaa lusikkaasi.
Olen niin kyllästynyt itseeni.

Milloin te tutustuitte toisiinne?
He eivät puhu toisilleen.

Romanian kielessä käytetään prepositiota, suomen kielessä sanaa, joka määrittelee paikan, esimerkiksi talon takana, Kaisan viereen. Paikkaa määrittelevä sana saa possessiivisuffiksin jos Kaisa korvataan persoonapronominilla.

Minun viereeni.
Meidän edestämme.
Katso taaksesi!
En näe taaksesi.

Kun puhutaan henkilön ammatista käytetään muotoa ammatti + possessiivisuffiksi, esimerkiksi Mikä hän on ammatiltaan? Samalla tavalla voit muodostaa muistakin sanoista vastaavan muodon.

Hän on ammatiltaan puhelinasentaja.
Olen koulutukseltani hammasteknikko.
Mikä sinä olet tyttönimeltäsi?
Onko suomi äidinkielesi?

Joissakin sanonnoissa on aina possessiivisuffiksi, eikä niitä voi käyttää ilman sitä. Se referă la expresiile consacrate, adică „așa se spune” și trebuie învățate de dinafară.

Yritin parhaani.
Tein kaikkeni.
Oletko tosissasi?
Hän on niin mielissään.
Voitko tehdä sen puolestani?
Pidä puoliasi!

.

Prepoziție sau postpoziție?

.

Exemple de prepoziții folosite cu partitivul, dar dacă se folosesc drept postpoziții, cer genitivul:

keskellä, -ltä, -lle în mijlocul, în timpul
Vanha tehdas on keskellä kaupunkia Vechea fabrică e în mijlocul orașului
Heräsin keskellä M-am trezit în timpul nopții
Metsän keskeltä löytyy vanha kylä În mijlocul pădurii se găsește un sat antic
lähellä, -ltä, -lle lângă
Hän asuu lähellä kirkkoa Locuiește lângă biserică
Janne asuu koulun lähellä Janne locuiește lângă școală

.

Unele postpoziții pot fi întrebuințate, de asemenea, ca prepoziții, cu excepțiile: ilman, liki

Postpoziție (subst. la genitiv) Prepoziție (subst. la partitiv) Semnificație
kylän keskellä keskellä kylää în mijlocul satului
kirkon lähellä lähellä kirkkoa lângă biserică
hotellin vastapäätä vastapäätä hotellia vizavi de hotel
Ranskan ympäri ympäri Ranskaa împrejurul Franței

 

Pääsanan sijamuoto on partitiivi Partitiivissa myös postpoziție kanssa
ilman  Ilman ruokaa on vaikea elää.
ennen  Hän tuli kotiin ennen minua. Hän tuli kotiin minua ennen.
ylös  Kävelen ylös toista katua Kävelen toista katua ylös
alas  ja alas toista katua. jatoista katua alas.
päin  Auto ajoi päin puuta. Auto ajoi puuta päin.
vastapäätä  Koulumme on vastapäätä paloasemaa. Koulumme on paloasemaa vastapäätä.
.
Preposition kanssa pääsana on partitiivissa Postposition kanssa pääsana on genetiivissä
keskellä  Yliopisto on keskellä kaupunkia. Yliopisto on kaupungin keskellä.

.

În funcție de forma în care s-a încetățenit expresia, aceeași prepoziție sau postpoziție poate fi folosită la diferite cazuri. Astfel avem:

.

alkaen

alusta alkaen – de la început, începând de la început [elativ]

alun alkaen – de la început, începând cu începutul [genitiv]

.

hyväksyi kaiken vastaan panematta (gen.)

Poliittinen ajojahti ministeriä vastaan (part.)

luovuttaa maksua vastaan (part.)

.

Liitepartikkelit

.

Vezi și pagina Particule – partikkelit suomen kielessä

Suomen kielessä on hyvin tavallista antaa sanoille uusi merkitysvivahde lyhyiden liitteiden, ns. liitepartikkeleiden avulla. Samassa sanamuodossa voi olla useampi kuin yksi liitepartikkeli

Suffiksilla -han/-hän ilmaistaan itsestäänselvyyksiä, epäröintiä tai ihmettelyä. Sillä ilmaistaan myös vetoamista ja selittämistä.

Suomessahan on kaksi virallista kieltä.
Osaammekohan me nyt ajaa sinne?
Autathan sinä minua.
Anna minä siivoan. Nämähän ovat minun sotkujani

Suffiksilla -pa/-pä ilmaistaan inttämistä, toivomista ja painottamista

Sinä et nyt ymmärrä. – Ymmärränpäs! – Etpäs ymmärrä.
Tulisipa kesä!
Onpa kirkas auringonpaiste.

Kun halutaan ilmaista, että jokin teko vastaa odotuksia, käytetään suffiksia -kin. Kun teko ei vastaa odotuksia käytetään suffiksia -kään. Suffkikseillä -kin, -kaan ja -kään voi olla sama merkitys kuin ruotsin sanoilla ens, inte ens. Huudahduksissa suffikseja -kaan/-kään voi käyttää myös myönteisissä lauseissa.

Hän päättikin tulla mukaan.
En muistanutkaan käydä pankissa.
Jos voittaisin pienenkin summan lotossa.
Kuinka ihana kevät onkaan!

.

Introdus  / lisätty 1.6.2014

Actualizat / päivitetty 30.6.2015

.

Blog la WordPress.com.

%d blogeri au apreciat asta: