Blogulblog's Blog

Finlandezul și Finlanda lui

Finlandezul și Finlanda lui

Tällä sivulla puhutaan puuta heinää Suomesta, suomalaisista ja suomalaisuudesta.

Motto: (Citat dintr-un naționalist finlandez. Nu spun cine, persoană importantă.)

Pidetään mielessämme: ”Ainoastaan suomalainen saa kritisoida Suomea, suomalaisia tai suomalaisuutta. Muut pysyköön tolpillaan!”. (Doar finlandezul, exclusiv, are dreptul să critice Finlanda, finlandezii sau spiritul finlandez. Ceilalți să stea-n banca lor!). Aspectele negative ale vieții fineze sunt lucruri / afaceri interne și rufele se spală, exclusiv, în familie.

Corolar:

  • Cine este prietenul prietenilor mei este și prietenul meu. Cine este dușmanul prietenilor mei este și dușmanul meu. Politica Finlandei față de România s-a bazat pe acest principiu, cel puțin de-alungul ultimelor trei secole. Finlandezii fiind un popor protejat de Dumnezeu, nu-i exclus ca ideea să-și aibă sorgintea în Biblie unde se spune că Dumnezeu i-a spus lui Avram: „Voi binecuvânta pe cei ce te vor binecuvânta, şi voi blestema pe cei ce te vor blestema; şi toate familiile pământului vor fi binecuvântate în tine.” (Gen.12:3)  Or, mai nou, finlandezii se consideră cel de al treisprezecelea trib.

Referitor la motto-ul de mai sus mi-amintesc de un scoțian roșcat care, căsătorit aici de prin anii ’70 și vorbind o fineză curgătoare, a avut un mare succes prin anii ’80 cu seriale de televiziune și cu filme artistice. Era slăvit și adulat. Într-o zi a călcat strâmb. A fost intervievat și, printre altele, a fost întrebat șiret: ‚ei, acum după atâția ani în Finlanda, te simți, te consideri mai mult scoțian sau mai mult finlandez?’ Neinspiratul a răspuns că acum el este finlandez. ȘOC! Toate ziarele au sărit să apere finlanditatea strigând că nici un finlandez, chiar dacă ar trăi în China o viață, n-ar putea deveni chinez. În afara finlandezilor adevărați (aitosuomalaiset, supisuomalaiset), nu există și finlandezi de adopție. Rezultatul: mai mult de zece ani, până pe la începutul actualului mileniu, nimeni nu a mai auzit de scoțianul nostru.

  • Dintre cazurile mai recente, care i-au ridicat pe finezi takajaloilleen, amintesc comentariile tabloidului Sun din Marea Britanie despre „pălăria de doctor și culoarea fundului izmenelor la finezi”, apoi afirmațiile lui Berlusconi depre bucătăria fineză și despre bisericile de lemn monumente istorice si, de ce nu, despre laureata mai multor premii, printre care Finlandia și Runeberg, adepta subculturii goth, Sofi Oksanen, căreia, în toamnă când și-a criticat patria la Copenhaga, i s-a amintit de originea ei și de cetățenia estonă, deși este născută, crescută și educată aici.

O paranteză se cere, totuși. În Camera Superioară a Dietei (Parlamentului) Japoniei există acum un singur senator „nejaponez”, finlandezul Martti Turunen (n. 30.4.1940) reprezentând Partidul Democratic și devenit Marutei Tsurunen (ツルネン マルテイsau 弦念 丸呈). http://fi.wikipedia.org/wiki/Marutei_Tsurunen. Din lucrările sale o carte se numește Nihon-jin ni naritai (日本人になりたい) sau „Haluaisin tulla japanilaiseksi – Aș vrea să fiu / devin japonez” publicată în fineză cu titlul Martti Turusen japanilainen elämä (WSOY 1994, ISBN 951-0-19824-2. Fără comentarii.

Clipping from commons.

În Finlanda străinii au de ce se mira pentru că este altfel decât altunde în lume:

• cartofii se vând la volum: kappa – kuivan tavaran vetomitta. Vanha kappa 4,58 litraa. Metrinen kappa 5 litraa. Pieni kappa, iso kappa. Kappa perunoita ● aprox. jumătate de baniță ■ en kappe potatis La englezi aprox. eallon, half [a] peck; germană: Metze. Era egală cu galonul imperial; o baniță / un ob[o]roc era cât două kappa. Da, dar și în România se vindeau cu cana cireșile sau corcodușele pentru acrit ciorba, ardeii grași se vindeau cu cu găleata.

• căpșunele, mazărea păstăi și vișinele se vând la volum, la litru, tot la litru se vinde și înghețata la pachet; dacă lemnele de foc sunt gata tăiate pentru sobă sau pentru saună, klapit (klapi), halot (halko), pilkkeet (pilke), se vând în baloturi sau în saci. Un sac are 40 de litri!!!

• ouăle se vindeau la kilogram, abia nu demult s-a trecut la vânzarea în cutii-caserole unde se notează, însă și greutatea.

• cărțile la lichidare se vând la kilogram, tot așa și soldurile textile. La noi, pe vremuri, talpa pentru pingele se vindea la kilogram.

• lemnele de foc se vând la metru ster.

• piza se poate vinde la metru: metripizza (!).

• perișoarele pentru ciorba cu același nume se vând sub formă de cârnați proaspeți pe care gospodina îi ‚mulge’ în ciorba fierbinte (siskonmakkara ■ siskonkorv prescurtare din susicon < Saucischen (germ.) < saucisse (fr.) < salsicia (it. < lat.) deci fără legătură cu sisko).

• doar în vitrinele magazinelor alimentare finlandeze poți vedea anunțul ”Olemme saaneet tuoretta verta” – „Am primit sânge proaspăt”. Dacă, după tăierea porcului, românii prepară caltaboșul cu sânge, sângerete, finlandezii au o gamă mult mai mare de preparate culinare cu sânge, veri ruokana, cel mai cunoscut fiind verimakkara sau mustamakkara de la Tempere, celebrele veriletut, (veriohukainen) ca și veripalttu (kampsu, rössi, rössy, rössö, kisko, lepäkäs, porvakas, prettu, leppärieska, roppana). Alte preparate culinare din sânge sunt verileipä și mustakeitto – un fel de ciorbă de potroace cu organe de gâscă, cu sânge și fructe.

• doar în Finlanda te poți delecta cu mämmi și cu lipeäkala; plouă la noi dar plouă și la dușmani, au și suedezii strömming-ul lor.

• jokamiehenoikeuks ● drepturile oricărui om ■ allemansrätten; În afara Finlandei o astfel de practică mai există doar în Suedia, Norvegia, Islanda și în Scoția.

Jokamiehenoikeus antaa jokaiselle kansalaiselle oikeuden käyttää ja nauttia luonnosta ilman maanomistajan lupaa.

Jokamiehenoikeus on harvinaisuus, josta vain pohjoismaalaiset pääsevät osallisiksi. Jokamiehenoikeus antaa kansalaisille mahdollisuuden käyttää luontoa ja nauttia siitä omistus- ja hallintaoikeudesta riippumatta. Luonnonvarojen käytössä tulee muistaa, että emme ole perineet luontoamme keneltäkään, se on meillä lainassa tulevilta sukupolvilta.

http://fi.wikipedia.org/wiki/Jokamiehenoikeus Asta nu înseamnă că turistul nu are și obligații; merită luat aminte!.

VEZI MAI JOS!

Discuțiile la locul de muncă sunt libere dar, fără ca cineva să le modereze, există o înțelegere tacită și este de la sine înțeles că nu se discută despre politică, despre religie, despre sex și, după caz, despre problemele personale. Asta se numește a fi corect politic. Vezi caricatura zilei 48.

.

Alaska_wild_berries

Marjastus ja sienestys kuuluu jokamiehenoikeuksien piiriin.

.

Suomessa jokamiehellä on laajat oikeudet

.

PEKKA VAINIKKA

Suomessa ja muualla Pohjoismaissa on Euroo­pan laajimmat jokamie­henoikeudet. Jokamiehen oikeudet ovat muotoutu­neet historian saatossa, eikä niitä ole kirjattu mi­hinkään lakiin.

Oikeudet antavat ihmi­sille vapauksia luonnos­sa liikkumiseen, mut­ta siihen kuuluu osana myös rajoitukset ja vas­tuu: jokamiehen oike­uksien käyttö ei saa ai­heuttaa haittaa tai häi­riötä.

Jokamiehen oikeudet tietää pääpiirteissään jokainen, mutta har­va tuntee ne tarkkaan. Luonnossa voi liikkua vapaasti, kerätä sieniä ja marjoja ja tilapäisesti jopa yöpyä.

Jokamiehenoikeuk­sien mukainen liikku­minen maastossa on li­hasvoimaan perustuvaa eli liikkumista jalkaisin, pyörällä tai hiihtäen. Liikkuminen ei saa ai­heuttaa vahinkoa.

Herkimpiä vaurioille ovat 1-3 vuotta vanhat metsänistutusalat. Metsänistutusalueilla liikuttaessa tulee olla tarkkana, ettei polje pieniä taimia nurin.

Marja- ja sienipaikoille mennään usein autolla. Vapaa autoilu metsäteillä ei kuitenkaan kuulu joka­miehen oikeuden piiriin. Yksityisillä metsäautoteil­lä autoileva on liikkeellä omien lupinensa.

Auto ei myöskään saa pysäköidä toisen met­sään. Tämä kielto löytyy maastoliikennelaista.

Polkupyörällä saa liik­kua satunnaisesti toisen maalla, mutta jos pyö­räily on jatkuvaa ja pysy­vää samalla reitillä, kuten usein näkee taajamien läheisyydessä, se ei kuu­lu jokamiehen oikeuden piiriin.

Suomessa on noin 30 000 mönkijää ja määrä kasvaa koko ajan. Niillä liikkuminen maastossa vaatii kuitenkin metsän­omistajan luvan.

Mönkijän käyttö ei mis­sään nimessä kuulu joka­miehen oikeuden piiriin. Mönkijällä ei myöskään saa ajaa yksityisillä met­säteillä tai vanhoilla ajourilla, vaikka maavara riittäisikin.

Koiraa ei saa milloinkaan pitää vapaana toisen maalla ilman maanomistajan tai metsästysoikeuden omistajan lupaa.

Hyvin usein näkee koiria vietävän metsään juoksemaan vapaana, mutta jos metsä ei ole oma, koira on metsästyslain vastaisesti irti. On syytä myös muistaa että eläinten lisääntymis­aikana 1.3. – 19.8. kaikki koirat on pidettävä kyt­kettynä.

Jätelaissa kielletään ros­kaaminen. Roskaamista on muovisten leipäpussi­en ja juomapullojen kät­keminen kivenkoloon tai sammaleen alle.

Vastuullinen jokamies tuo repussaan roskansa pois metsästä.

.

Jokamiehen oikeuksilla et saa:

  • -kaataa tai vahingoittaa kasvavia puita, ottaa kuivunutta tai kaatunutta puuta, var­puja, sammalta tms. toisen maalta
  • -aiheuttaa haittaa tai häiriötä toisille
  • -häiritä kotirauhaa esim. marjastamalla tai leiriytymällä liian lähelle asumuksia
  • -tehdä avotulta toisen maalle ilman pakottavaa tarvetta (eksyminen, hengenuhka)
  • -häiritä tai vahingoittaa lintujen pesiä ja poikasia
  • -ulkoiluttaa koiraa vapaana toisen maalla
  • -yksityisten metsäautoteiden käyttö ei kuulu automaattisesti jokamiehen oikeuden piiriin, saatava lupa käyttöön
  • -ajaa moottoriajoneuvolla maastossa ilman maanomistajan lupaa (moottorikelkat, mönkijät)
  • -kalastaa ja metsästää ilman asianmukaisia lupia

Jokamiehen oikeuksilla saat:

  • -liikkua jalan, hiihtäen tai pyöräillen luonnossa muualla kuin pihamaalla (sellaisilla pelloilla, niityillä tai istutuksilla liikkuminen on kielletty, jotka voivat vahingoittua kulkemisesta)
  • -poimia luonnon marjoja, sieniä ja kukkia
  • -oleskella tilapäisesti alueilla, missä liikkuminenkin on sallittua – voit esimerkiksi telt­tailla suhteellisen vapaasti, kunhan pidät huolen riittävästä etäisyydestä asumuk­siin
  • -onkia ja piikkiä sekä veneillä, uida ja peseytyä vesistöissä sekä kulkea jäällä.

.

Introdus  / lisätty 25.4.2010

Actualizat / päivitetty 27.4.2010

Actualizat / päivitetty 7.2.2011

Actualizat / päivitetty 12.3.2017

.

Anunțuri

Blog la WordPress.com.

%d blogeri au apreciat asta: